.jpg)
Każda miejscowość we Włoszech ma swojego świętego patrona. W dniu, który jest mu poświęcony, w wielu z nich odbywa się festa patronale, czyli festyn ludowy połączony z uroczystościami kościelnymi ku jego czci. Po raz pierwszy takie święto widziałam w Bari, gdzie co roku przez trzy majowe dni trwają imponujące obchody, upamiętniające przybycie do miasta relikwii świętego Mikołaja. Kiedy zamieszkałam w Limbiate, zdarzyło mi się zobaczyć podobne, choć nie tak huczne święto w sąsiedniej miejscowości, zwanej Masciago. Niegdyś była to malutka wioska, która na przestrzeni lat znacznie się rozrosła. Z biegiem czasu doszło do połączenia jej terytorium z obszarem należącym do sąsiedniego Bovisio i dziś te dwie miejscowości stanowią jedną gminę. W zasadzie bliżej mi tam było niż do centrum Limbiate, od którego dzieliło mnie ponad dwa kilometry, podczas gdy wychodząc z domu, mogłam w głębi ulicy zobaczyć dworzec kolei podmiejskiej, za którym zaczynało się Bovisio-Masciago; aby tam dojść, potrzebowałam najwyżej pięciu minut.
Obchody patronackie mają w Masciago wieloletnią tradycję; pierwsza taka uroczystość odbyła się w listopadzie 1945 roku. W tym dniu zdemobilizowani żołnierze, którzy niedawno wrócili z frontu, postanowili osłodzić współmieszkańcom czasy powojennej mizerii, organizując pochód z udziałem wojaków w historycznych mundurach. Powstał wtedy pomysł, aby przedstawić epizody z życia świętego Marcina, patrona wioski, który, jak powszechnie wiadomo, wsławił się tym, iż oddał połowę swego płaszcza zmarzniętemu nędzarzowi.
Stworzono odpowiedni scenariusz i od tej pory jest on powtarzany podczas dorocznego festynu. Uroczystości te łączą się z tradycyjnym jarmarkiem, więc przy okazji można zaopatrzyć się w słodycze, wędliny i sery wytwarzane w małych, lokalnych firmach oraz różne urocze drobiazgi odpowiednie na gwiazdkowe prezenty.
Niestety, listopad nawet w słonecznej Italii bywa czasem deszczowy i zimny. Tak się feralnie złożyło, że kiedy po raz pierwszy oglądałam tę uroczystość, był kilkustopniowy mróz, a drzewa i krzewy okrywał szron. Ponieważ przyszłam zbyt późno, więc zmarzłam i niewiele zobaczyłam, ponieważ na trasie pochodu stało bardzo dużo ludzi i trudno było o dogodne miejsce. Postanowiłam, że spróbuję za rok, jednak tym razem było jeszcze gorzej i znów pogoda nie pozwoliła cieszyć się świętem. Siąpił uporczywy deszcz, który chwilami przechodził wręcz w ulewę. Mimo to uczestnicy orszaku i jego obserwatorzy nie stracili ducha i dzielnie wytrwali do końca. Niestety, nie była to aura odpowiednia do fotografowania. Chociaż miałam parasol zacinający deszcz nieustannie moczył mi obiektyw, co sprawiło, że większość zdjęć jest zamazana.
W centrum Masciago na jednym z domów zobaczyłam mozaikę przedstawiającą świętego Marcina, który przecina mieczem swój żołnierski płaszcz na pół, aby podzielić się nim z półnagim biedakiem. Widząc, że nieopodal gromadzi się sporo ludzi, również i ja przystanęłam, żeby poczekać na rozpoczęcie uroczystości.
Na ulicach nieopodal kościoła rozstawiono liczne stragany ze słodyczami, wyrabianymi w tradycyjny sposób. Królowały torroni, czyli nugatowe batony, które są nieodłącznym elementem włoskiego Bożego Narodzenia, a także słodkości z kandyzowanych owoców i jadalnych kasztanów.
Nie brakowało też stoisk, gdzie sprzedawano apetyczne wędliny i sery, również wyprodukowane według tradycyjnych receptur.
Tym razem nie cieszyły się one nadzwyczajnym powodzeniem, gdyż widzowie, stojąc pod parasolami, oczekiwali na nadciągający orszak. O dziwo, nikogo nie zrażał padający deszcz oraz dość długi czas wyczekiwania, nikt się nie ruszał ze swojego miejsca. Jak już się przekonałam, ważne jest, żeby w wąskich uliczkach starej części miasta wybrać sobie odpowiedni punkt obserwacyjny, skąd będzie można dobrze zobaczyć cały korowód towarzyszący świętemu.
Wreszcie nadszedł protagonista orszaku, odgrywający rolę ubogiego, któremu Marcin odda połowę płaszcza. Pierwszy odtwórca tej postaci, nieżyjący już pan Antonio, pełnił tę funkcję niemal dwadzieścia lat i podobno zawsze występował boso, choć niejednokrotnie było bardzo zimno, a czasem nawet padał śnieg. W chwilę po przejściu biedaka ukazał się naszym oczom główny bohater, święty Marcin na swym białym koniu, któremu towarzyszył oddział rzymskich legionistów i kawalerzyści w historycznych kostiumach. Była też grupa jeźdźców, przyodzianych w szaty rodem raczej ze średniowiecza i renesansu. Mimo że niezwiązani z epoką świętego, wzbudzili entuzjazm zgromadzonych ze względu na pięknie wyćwiczony hiszpański krok swoich rumaków.
Wszyscy uczestnicy mogli się poszczycić bardzo pięknymi kostiumami, wykonanymi z wielką starannością. Jak się dowiedziałam od moich znajomych, role w tym spektaklu corocznie odgrywają te same osoby, aż do czasu, kiedy ze względu na wiek lub inne okoliczności zdecydują się odstąpić tę zaszczytną funkcję komuś innemu. PPrzygotowania do festynu trwają dość długo, więc komitet organizacyjny powołany w tym celu ma pełne ręce roboty, a udany przebieg uroczystości jest powodem do dumy dla wszystkich biorących udział w tych pracach.
Po pokazie kawalerzystów ukazali się rzymscy legioniści, a za nimi szła grupa w przebraniach ubogich wieśniaków. Cały ten orszak przemaszerował ulicami Masciago na przykościelne boisko sportowe, gdzie miała się odbyć finałowa inscenizacja. Tłem były makiety budowli, przedstawiające okazały portyk świątyni i zabudowania wioski. Ponieważ osoby występujące w spektaklu grały role nieme, organizatorzy zadbali o odpowiednie nagłośnienie i profesjonalnego lektora, który odczytywał tekst objaśniający poszczególne epizody, mające formę żywych obrazów.
Widowisko rozpoczęto od sceny, podczas której Marcin przecina mieczem swój płaszcz, aby połowę oddać marznącemu biedakowi. Ten wspaniałomyślny gest może go narazić na gniew cesarza, lecz szlachetny Marcin w tym momencie nie myśli o czekających go konsekwencjach.
W noc przed przybyciem cesarza Marcinowi ukazuje się Jezus, który oddaje mu utraconą połowę okrycia, mówiąc, iż obdarowując biednego, również jego okrył swym płaszczem. Marcin po tym zdarzeniu postanawia przyjąć chrzest.
W następnej scenie na swym pięknym rydwanie nadjeżdża cesarz, aby przyjąć paradę legionów i rozdzielić nagrody. Również Marcin zostaje wyróżniony, lecz ku ogólnemu zaskoczeniu prosi, aby pozwolono mu odejść z armii. Jego życzeniu staje się zadość i przyszły święty pozbawiony wspaniałego ubioru w samej koszuli opuszcza szeregi legionistów.
Marcin przyjmuje chrzest a następnie przywdziewa skromny habit i rozpoczyna życie pośród ubogich, którym głosi zasady wiary chrześcijańskiej, wspierając ich swoją obecnością. Jego pobożność oraz prawość zdobywają mu powszechną miłość współwyznawców. Zostaje powołany na biskupa, a po latach pracy i wyrzeczeń umiera, otoczony aurą świętości.
Widowisko, jakie wtedy oglądałam, przygotowano z dużą starannością i muszę przyznać, że wykonawcy zaimponowali mi swoją naprawdę godną podziwu wytrzymałością na kaprysy pogody. Rano w dniu święta była ona dość znośna, lecz pogorszyła się gwałtownie tuż przed rozpoczęciem uroczystego pochodu. Większa część przedstawienia odbyła się w strumieniach deszczu, od którego nawet parasol nie był w stanie osłonić. Widzowie jakoś sobie z tym radzili, natomiast osoby biorące udział w orszaku musiały wystawić się na ulewę. Mimo to nikt z występujących nie przejawiał żadnych zapędów, aby przedstawienie skrócić lub przyśpieszyć, i wszyscy w swoich dość przewiewnych kostiumach mężnie dotrwali aż do samego końca. Szczególny hart ducha wykazali panowie grający role braci pustelników, występujący w sandałach na bosych nogach. Bardzo im współczułam, gdyż sama mimo porządnych butów trekkingowych, kurtki i czapki trzęsłam się z zimna.
Także właścicielom straganów deszcz pokrzyżował plany, bo choć ceny oferowanych przysmaków nie należą do najniższych, zwykle listopadowe jarmarki cieszą się wielkim zainteresowaniem z powodu nadchodzących świąt Bożego Narodzenia. Ku mojemu rozczarowaniu nie udało mi się obejrzeć pokazu związanego z hodowlą jedwabników i produkcją jedwabiu, co niegdyś w tych stronach było rzemiosłem mającym długoletnią tradycję. W namiocie, gdzie odbywał się ów pokaz, zgromadziło się mnóstwo ludzi i zrobił się straszny tłok. W tej sytuacji niewiele było widać z przeprowadzanej prezentacji, więc na pociechę mogłam jedynie posłuchać chóru wykonującego tradycyjne piosenki. Nieco zawiedziona, zjadłam obowiązkową porcję gorących kasztanów (nieprawdą jest, jakoby najlepsze były na placu Pigalle, myślę, że te pieczone w Lombardii w niczym im nie ustępują) i udałam się w domowe pielesze. Po drodze przyszła mi do głowy pewna myśl... Jak by to było pięknie, gdybyśmy w Ostródzie, 24 kwietnia, mogli zobaczyć egzekucję smoka... W końcu, jakby nie było, w herbie naszego miasta mamy świętego Jerzego!*
Ten post w zasadzie jest duplikatem, ponieważ po raz pierwszy ukazał się w 2013 roku. Pech chciał, że jakiś czas temu zniknęła z niego część zdjęć, więc chciałam go przywrócić do wersji roboczej a zamiast tego skasowałam jednym nieopatrznym kliknięciem. Było mi go szkoda więc bardzo się ucieszyłam, kiedy okazało się, że jest zapisany jako PDF na poprzednim laptopie. Postanowiłam go trochę odświeżyć i zamieścić ponownie, jednak komentarze straciłam bezpowrotnie.
* To, że nie ma takiej inscenizacji, wcale nie znaczy, że w temacie smoka i św. Jerzego w Ostródzie nic się nie dzieje – gdyż faktem jest, że tutejsi mieszkańcy od wielu lat świętują weekend swojego patrona. Z tej okazji co roku na przełomie kwietnia i maja odbywa się turniej rycerski i wiele imprez towarzyszących, takich jak półmaraton św. Jerzego i Parada Smoków, w której uczniowie ostródzkich szkół prezentują własnoręcznie wykonane spektakularne smocze figury. Poza tym od niedawna w mieście funkcjonuje szlak małych rzeźb z brązu, tzw. Ostródzkich Smoków Ulicznych (moim ulubieńcem jest Smok Kapitan dzierżący koło sterowe).
